Hoewel de feiten waaruit de zaak-Dreyfus is samengesteld zich zowat honderd jaar geleden voordeden, zijn haar duistere en lichte kanten ook vandaag nog duidelijk zichtbaar. Het probleem van de rassenhaat, die steeds feller werd naarmate de zaak bleef aanslepen, is nog steeds actueel. Hij voedt zich met wijdverbreide vooroordelen en leidt tot misdaden en "etnische zuiveringen".

De regering, de generale staf en zelfs het gerechtelijk apparaat wilden niets liever dan de zaak in de doofpot stoppen. Voor het eerst trad de pers naar voren als een krachtig orgaan dat opinies verkondigt. De officiële instanties zagen zich gedwongen de zaak voort te zetten. De pers maakte duidelijk dat ideeën in een democratisch systeem een krachtig wapen kunnen zijn. De zaak-Dreyfus heeft aangetoond dat de pers, ook al gaat ze soms te ver, noodzakelijk is.

We maken allen deel uit van een lang en ononderbroken proces : elke generatie moet de lessen van de geschiedenis doorgeven, teneinde de ethische grondslagen van de maatschappij in stand te houden en te verstevigen. De 20ste eeuw heeft ons getoond dat de vragen die de Zaak aan de orde stelde, ook vandaag nog relevant zijn. Verschrikkingen blijven bestaan, maar ook lichtende voorbeelden van verzet, hoop en triomf.

De tentoonstelling wil de bezoeker ertoe aanzetten vragen te stellen bij fenomenen als vooroordelen en racisme, waarvan we ook in het verleden diverse voorbeelden vinden. Het is de bedoeling dat we een samenleving creëren die een menselijker gelaat vertoont en beter is geïnformeerd.

Originele documenten doen het verleden herleven zoals geen enkel boek dat kan. Het beeldmateriaal, met de begeleidende teksten, maakt ons vertrouwd met de gezichten en episodes van de Zaak. Ze toont het schandelijke antisemitisme van La Libre Parole en de edelmoedigheid van geest van L'Aurore. Ze kerft de sleutelmomenten van het drama in ons geheugen, gaande van het proces in 1894 tot het eerherstel in 1906.

De zorg die aan de verschillende fasen van de Zaak is besteed, legt de nadruk op het beoefenen van de democratie in onze landen. Het machtsmisbruik van de generale staf, het hoog oplaaien van passie en haat, de grove onrechtvaardigheid van het gerechtelijk apparaat, de deportatie, de eenzame opsluiting, de geestelijke kracht, een nooit geziene mobilisatie op het initiatief van intellectuelen, kunstenaars, schrijvers en journalisten. Al deze aspecten maken duidelijk dat de overheid het aangeboren gevoel voor rechtvaardigheid in ieder van ons niet kon blijven negeren. De emotionele geladenheid en buitengewone oproepingskracht van de vertoonde documenten verlenen aan deze tentoonstelling vormende en opvoedende waarde.