I. Het Kischproject voor de eerste maal in België
Leven, oeuvre en tijdsklimaat van Egon Erwin Kisch (1885-1948) ontsluiten en toegankelijk maken: dat is, strak samengevat, de uitdaging die het Kischproject wil aangaan.
Voor dit project fungeert de fototentoonstelling van Weense origine over Egon Erwin Kisch als basis. Deze tweetalige expo belicht de sociaal geëngageerde journalist Kisch.
Hij staat als 'uitvinder' geboekstaaafd van de reportage en bereikt in zijn werk en hoog literair niveau.
Naar aanleiding van de tentoonstelling wordt een - ook al tweetalige - catalogus gepubliceerd.
De randprogrammering hertaalt, illustreert en actualiseert de specifieke Kischtechniek met dat perfecte evenwicht tussen het literaire en het journalistieke.
Die programmering krijgt gestalte door een avond over 'Investigative journalism', een wedstrijd voor bijzondere journalistiek en een literaire invalshoek.
Dat heeft alles te maken met het grote belang van Kisch. Kisch is niet het soort auteur waar bepaalde actuele regimes en partijen graag aan terugdenken. Hij is een figuur die radicaal ingaat tegen de extreemrechtse stroming. Of hoe deze tentoonstelling een bescheiden eerbetoon betekent aan de democratie. Geert van Istendael meent dat in de huidige informatiestroom het voorbeeld Kisch - vooral jonge - mensen kritisch kan leren omgaan met het als objectief gepresenteerde feit.
Dezelfde auteur schrijft: 'Niets veroudert zo snel als het journalistieke product. De journalist die 10 jaar, 30 jaar, 50 jaar of nog langer overeind blijft, is werkelijk groot. Ik ken er twee: Tucholsky en Kisch'.
II. Egon Erwin Kisch: de literaire reportage als keurmerk
Egon Erwin Kisch - jood en communist - is de 'uivinder' van de literaire reportage. Al vanaf de jaren
twintig geniet hij een grote bekendheid door zijn boek 'De vliegende reporter'. Kisch gaat altijd op zoek naar
de wezenlijke kern.
Kisch is een productief schrijver van reportages, verhalen, cultuurhistorische essays. Zijn globale
werk omvat meer dan dertig banden.
Door ondermeer het gebruik van literaire stijlmiddelen - niet meteen evident
in de klassieke verslaggeving - in combinatie met diepgaand journalistiek graafwerk levert Kisch een oeuvre
af van superieure kwaliteit. Het verleidt Bertolt Brecht tot de uitspraak dat 'met één vijfde van Kisch' talent
men een Nobelprijs kan bijeenschrijven.'
Egon Erwin Kisch: de vliegende reporter"
Aan zijn boek 'De vliegende reporter' dankt Kisch als grondlegger van de reportage terecht zijn wat ironische
bijnaam.
Hij fungeert hierbij als spreekbuis van de linkse intelligentsia 'want échte kunst is verzet,
opstand of revolutie'.
Door zijn uitgesproken nomadisch bestaan is Kisch een bevoorrechte getuige van zijn
tijd: de Balkanoorlog van 1912, de Eerste Wereldoorlog, het drastische Berlijn van de jaren '20, zijn reizen
en zijn contacten met Gorky, Brecht, Gide en Chaplin, de opkomst van het naziregime, zijn arrestatie na de
Rijksdagbrand, de Spaanse Burgeroorlog, zijn ballingschap.
Wat dat laatste betreft groeit Kisch uit tot een sleutelfiguur in de exliteratuur. Ook met Vlaanderen
haalt hij de exilband aan. Zo verblijft hij, zomer '36, in Bredene samen met ondermeer Joseph Roth,
Hermann Kesten, Stefan Zweig, Irmgard Keun, Arthur Koestler en Lou Eisler...
| A. De tentoonstelling |
Kischkenner Marcus Patka fungeert als curator van de tentoonstelling op basis van een door hem samengesteld
schitterend fotoboek. De foto's visualiseren het leven van Kisch via vijf chronologische hoofdstukken.
Voor een nog meer genuanceerde kijk op Kisch zijn er de portretten, de avantgarde collages, de eerste
drukken van de Kischpublicaties en van de exiluitgaven, een serie documenten uit de jaren '30.
| B. De randprogrammering |
1. De Egon Erwin Kischprijs voor bijzondere journalistiek
Alleen jonge journalisten - maximum twee jaar ervaring geldt hierbij als norm - of niet journalisten die het vak ambiëren kunnen kandideren voor deze wedstrijd. Het onderwerp is vrij maar het moet wel gaan om bijzondere journalistiek die '... graaft in het geheugen van de wereld, speurt naar feiten die sommigen aan ons oog willen onttrekken'.
Als hoofdprijs is 20.000 BEF voorzien in FNAC-checques. Het beste stuk maakt kans op een publicatie in De Standaard. Het artikel moet samen met het inschrijvingsformulier, uiterlijk op 1 mei 2001 in het bezit zijn van het Fonds Pascal Decroos. Info 02 705 59 19
|
Prijsuitreiking
Woensdag 16 mei om 19u30 Koninklijke Bibliotheek, Brussel Zaal Lippens |
2. Het pleidooi voor onderzoeksjournalistiek
'Investigative journalism' is niet meteen een makkelijk onderwerp. Journalisten raken maar moeilijk overtuigd om dat soort journalistiek ter harte te nemen. Onderzoeksjournalistiek vergt tijd, energie en middelen en dat gegeven staat haaks op de eisen van de huidige media.
In eerste instantie is de Amerikaanse authoriteit Charles Lewis uitgenodigd. Hij licht doel en functie van zijn organisaties toe: 'The Center for Public Integrity', 'The Public i' en het 'International Consortium of Investigative Journalists.'
Andere panelleden zijn Walter De Bock (De Morgen) en Alain Lallemand (Le Soir).
|
Woensdag 16 mei om 19u30
Koninklijke Bibliotheek, Brussel Zaal Lippens |
3. De literaire reportage in de 21e eeuw
Het gaat hierbij om een puur literaire invalshoek van hoge kwaliteit waarbij de reportagetechniek van Kisch als grote inspiratie fungeert. Een trio van formaat vormt hierbij een literair drielandenpunt: Jan Brokken, Geert van Istendael en Landolf Scherzer.
Geert van Istendael
Van Istendael is een kenner van de Duitse geschiedenis en politiek. Van Istendael maakt naam als romancier; ook zijn poëzie wordt goed ontvangen.
Maar de grote bekendheid krijgt hij als auteur van bijzonder goed gedocumenteerde boeken. In zijn veel gelezen boek 'Het Belgisch labyrint of de schoonheid der wanstaltigheid' analyseert de schrijver op een onovertroffen manier zijn geboorteland. Met dezelfde eruditie schetst van Istendael een portret van de hoofdstad in 'Arm Brussel'. Ook in 'Bekentenissen van een reactionair', 'Anders is niet beter' en 'Nieuwe uitbarstingen' legt de essayist een grote polemische gedrevenheid aan de dag.
Landolf Scherzer
In 'De Eerste en de Tweede' trekt de reporter Scherzer in 1986 op met de communistische Partijsecretaris en in 1992 - na de Wende - met zijn West-Duitse opvolger. Dat resulteert in een minutieuze sociale kroniek van mislukking en onbegrip; het is een genadeloos verhaal over de problemen van kleine mensen tegen de achtergrond van de grote politiek.
Volgens Der Spiegel gaat het om geschiedschrijving van onderop, uit de gezichtshoek van de slachtoffers. Overigens typeert datzelfde weekblad Scherzer als 'de Wallraff zonder vermonning': hij maakte er tijdens zijn reportage nooit een geheim van dat hij een journalist is die de maatschappij moet beschrijven zoals die in werkelijkheid is. Scherzer vindt dat de media de wereld opnieuw onduidelijk maken. Hij noemt dat het pluralisme van de leugen.
Jan Brokken
Jan Brokken debuteert als schrijver met verhalen in het literaire tijdschrift Maatstaf. Voordien is hij actief als journalist voor het dagblad Trouw en voor de Haagse Post.
In 1986 wordt hij fulltime schrijver. Zijn oeuvre omvat twaalf kwaliteitsboeken, waaronder romans, verhalenbundels, literaire interviews, een reisboek en reportages.
Brokkens vaardigheid als romanschrijver en zijn ervaring als reisschrijver komen in zijn laatste boek tot een prachtige symbiose. 'Jungle Rudy' gaat over zijn speurtocht naar de Nederlander Rudy Truffino, die in de jaren '50 naar Venezuela vertrekt en in de jungle een nieuw leven begint.
Truffino koestert een allesomvattende liefde voor het regenwoud en de Pemon-indianen, maar werkt uiteindelijk mee aan de ondergang van het woud en de cultuur van de oorspronkelijke bewoners. Het is een verhaal over het onvermogen om dat wat je liefhebt te behouden.
|
Donderdag 31 mei om 19u30:
Jan Brokken, Geert van Istendael & Landolf Scherzer Koninklijke Bibliotheek, Brussel Zaal Delvaux |
|
P r a k t i s c h
|
