De Koninklijke Bibliotheek van België: een terugblik

17 februari 2009. Een feestelijke dag voor de Koninklijke Bibliotheek van België. Op die dag is het precies veertig jaar geleden dat de Koninklijke Bibliotheek van België, de Albertina, officieel haar intrek nam in de nieuwe gebouwen op de Kunstberg. Een goede reden om eens terug te blikken op het ontstaan van deze ‘nieuwe’ bibliotheek. Dit doen we aan de hand van een fototentoonstelling die de overgang van de oude Koninklijke Bibliotheek op het Museumplein naar de nieuwe bibliotheek op de Kunstberg in beeld brengt.

In de 19^de en een groot deel van de 20^ste eeuw was de Koninklijke Bibliotheek gevestigd in het Nijverheidspaleis en het Paleis van Karel van Lotharingen op het Museumplein. Reeds tussen de twee wereldoorlogen werd het duidelijk dat de magazijnen de grote boekentoestroom niet meer aankonden en dat het gebouw te klein en overbelast werd. De oude bibliotheek beantwoordde bovendien niet meer aan de normen die men stelde aan een eigentijdse bibliotheek.

De nieuwe bibliotheek op de Kunstberg werd een nationaal gedenkteken voor Albert I, de vorst die zich ‘onophoudelijk en met bijzondere aandacht aan de Letteren en Wetenschappen heeft toegewijd’. Ondanks de lange periode tussen het opmaken van de plannen en de uiteindelijke realisatie, was het resultaat erg vooruitstrevend. Ze volgde het model van de bibliotheken die onder andere in de Verenigde Staten werden gebouwd. Met enige trots mogen we zeggen dat ze toen een van de modernste bibliotheken ter wereld was.

De fototentoonstelling gaat terug in de tijd en gunt het publiek een blik in het rijke fotoarchief. Ze toont hoe de oude bibliotheek op het Museumplein er vroeger uitzag met haar magazijnen en leeszalen en hoe de Kunstberg een indrukwekkende verandering heeft ondergaan. Ze laat onder andere  plannen en schetsen zien van de belangrijkste architect van de Koninklijke Bibliotheek: Maurice Houyoux (1903-1960). De verschillende bouwfasen worden in beeld gebracht. Van het bouwen van de boekentoren, het transport van de boeken uit de oude KBR naar de nieuwe bibliotheek, het behoud van de Nassaukapel in situ, de tijdelijke leeszaal op de tiende verdieping van de boekentoren tot de werken aan de Ruisbroekstraat eind jaren zeventig. Ook foto’s van de officiële opening ontbreken niet in het rijtje, net zoals enkele indrukken van het interieur en de technische uitrusting van het nieuwe bibliotheekgebouw.

Ondertussen zijn we veertig jaar verder en staat de Koninklijke Bibliotheek van België voor enkele nieuwe, grote uitdagingen. Van deze nieuwe uitdagingen wordt een tipje van de sluier opgelicht in de tentoonstelling. Het laatste luik gunt ons immers een blik in de toekomst met een voorstelling van Librarium, het nieuwe boekmuseum van de Koninklijke Bibliotheek, en Belgica, de nieuwe digitale bibliotheek. Reden te meer dus om een bezoekje te brengen aan deze fototentoonstelling.