kbr logo

Koning Baudewijnstiching site
Het Getijdenboek van Tavernier

Tentoonstelling

van 27/09 tot 20/11/2002
van 12 tot 16.50 u
van maandag tot zaterdag
gesloten op zon- en feestdagen
Vrije toegang


Koninklijke Bibliotheek van België
Nassaukapel
Kunstberg

 

Dankzij de Koning Boudewijnstichting kon het Getijdenboek van Tavernier (Brussel, KBR, hs. IV 1290), genoemd naar de voornaamste miniaturist die eraan meewerkte, eindelijk, na eeuwenlang zwerven, terugkeren naar de plaats die hem toekomt in de collecties van de Koninklijke Bibliotheek van België. Dit getijdenboek is in meer dan één opzicht een bijzonder handschrift. Waarschijnlijk maakte de codex deel uit van de prestigieuze Bourgondische Librije, waarvan de historische kern vandaag in het Handschriftenkabinet wordt bewaard.

In het begin van de 14de eeuw legde Filips de Stoute, de eerste Bourgondische hertog, de grondslagen van wat een uitzonderlijke bibliotheek zou worden. Deze librije werd vervolgens overgedragen aan zijn opvolgers, Jan zonder Vrees, Filips de Goede en Karel de Stoute, die er bijzonder trots op waren. Bibliofilie werd een familieaangelegenheid: de hertogen droegen allen in zekere mate bij tot de uitbreiding van deze collectie, die een prestigieuze afspiegeling was van de macht van de Bourgondische staat. Onbetwist machtig, maar ook broos: het overlijden van de eerzuchtige Karel de Stoute ten gevolge van de nederlaag van Nancy in 1477, bracht een omwenteling teweeg in het lot van de Zuidelijke Nederlanden. De laatste Bourgondische hertog liet een librije na van bijna duizend stukken. De ambitie kende bij de totstandkoming van de Bourgondische collectie geen maat: de indrukwekkendheid van haar omvang wordt slechts geëvenaard door de kwaliteit van de bewaarde stukken. Vermaarde kunstenaars, kopiisten, vertalers wijdden inderdaad hun talent aan de verrijking van 'la librairie de mondit seigneur'. Tot hen behoorden Jan Tavernier en Loyset Liédet, de voornaamste verluchters van de Getijden van Tavernier, en tevens Antonius van Gavere, een bekend Brugs boekbinder. Deze vermaarde, met het Bourgondische mecenaat verbonden namen hebben alle drie bijgedragen tot de totstandkoming van dit devotiewerk. Vele elementen in dit handschrift wijzen erop dat het wellicht om een persoonlijke opdracht van hertog Filips de Goede gaat.

De Koning Boudewijnstichting verwierf het Getijdenboek van Tavernier bij Sotheby's in Londen. Het is een bijzonder waardevolle aanwinst voor de Koninklijke Bibliotheek van België, en niet enkel door zijn intrinsieke waarde. Dit handschrift is inderdaad slechts het derde dat naar de Bourgondische Librije terugkeerde sinds 1815, het jaar waarin teruggegeven. Het persoonlijk exemplaar van Filips de Goede van de Vita Christi (Brussel, KBR, hs. IV 106) en de vertaling van Xenophons Hiéron ou De la Tyrannie, een tekst die Charles Soillot had opgedragen aan Karel de Stoute, toen graaf van Charolais (Brussel, KBR, hs. IV 1264), werden al eerder terugbezorgd. In 2001 keerde een derde codex, handschriften van de hand van Loyset Liédet en Jan Tavernier tentoongesteld, waaronder de beroemde Chroniques et conquêtes de Charlemagne (Brussel, KBR, hs. 9066 en 9067). Wij zijn ervan overtuigd dat deze tentoonstelling rond het Getijdenboek van Tavernier zal bijdragen tot het verwerven van zijn adelbrieven.