In aansluiting op Hic liber pertinet. Catalogus van de herkomsten van de incunabelen die in de Koninklijke Bibliotheek van België worden bewaard, heeft de afdeling Oude en kostbare drukwerken en Geschiedenis van het Boek van de Koninklijke Bibliotheek van België een nieuw project op de sporen gezet, ditmaal met betrekking tot de postincunabelen die bewaard worden in de afdeling. Voor de bibliografische beschrijving van deze boeken wordt gebruik gemaakt van de ISBD(A)-regels. In het bibliografische veld wordt verwezen naar catalogi zoals Nijhoff en Kronenberg (uitgaven gedrukt in de Nederlanden 1501-1540), de 'VD 16' voor de Duitse drukken en ten slotte verschillende Franse catalogi, zoals de Répertoire chronologique des éditions parisiennes du XVIe siècle.

Vandaag groeit de belangstelling naar de herkomstkenmerken. Meer en meer bibliotheekcatalogi getuigen van deze belangstelling. Ook de Koninklijke Bibliotheek van België schenkt bijzondere aandacht aan de herkomst van de boeken uit haar collectie. Net zoals bij het project van de incunabelen is bij het catalogiseren plaats voorzien voor de herkomstkenmerken, oude of hedendaagse. Het raadplegen van deze gegevens kan via het veld 'herkomst' in de catalogus van de Koninklijke Bibliotheek van België. Er werden uniforme naamhoofdwoorden gecreëerd voor de boekenverzamelaars - personen en instellingen - uit het verleden zodat een zekere homogeniteit verzekerd is.

Vele postincunabelen zitten nog in hun originele band. Gedurende de periode 1501-1540 werden vooral plaatstempelbanden, eigen aan de Renaissance, vervaardigd. Deze banden, bewaard in de afdeling Oude en kostbare drukwerken, zullen systematisch worden geïnventariseerd. Op deze manier leveren we een belangrijke bijdrage aan de studie van de decoratieve kunst - meer bepaald de boekkunst - gedurende deze periode. Denise Gid en Marie-Pierre Laffitte repertorieerden onlangs op de manier de Franse boeken uit deze periode. Met het oog hierop zal een verzameling wrijfsels worden aangemaakt. Naast de plaatstempelbanden getuigen de postincunabelen nog van vijf eeuwen boekbandgeschiedenis. Net zoals bij de herkomstkenmerken wordt in de bibliografische beschrijving ook een veld voorzien voor de naam van de binder of het atelier, als die gekend zijn.

De herkomsten geven ons een idee over het traject dat een boek aflegde. Ook krijgen we zicht op de vorming van bibliotheken, of dat nu om particuliere bibliotheken dan wel om verzamelingen van instellingen gaat. Verder zal blijken hoe het zat met het boekenbezit, het boekengebruik, de schenkingen, de legaten, de mecenaten in de Lage Landen. Voor de geschiedenis van het gedrukte boek is dit natuurlijk uitermate belangrijk. Ook zal de Koninklijke Bibliotheek van België meer inzicht verkrijgen in de manier waarop haar verzamelingen tot stand zijn gekomen. Het project biedt de kans om de aanwinsten van na 1837, het jaar waarin de Koninklijke Bibliotheek officieel werd opgericht, tot op de dag van vandaag te retrocatalogiseren zodat belangrijke privéverzamelingen van bibliofielen, zoals die van de Hertog van Arenberg uit de 19de eeuw, naar waarde kunnen geschat worden.

Contactpersoon :
Renaud Adam
Koninklijke Bibliotheek van België, afdeling Oude en kostbare drukwerken en Geschiedenis van het Boek, Keizerslaan 4, B-1000 Brussel.
Email: renaud.adam@kbr.be