Herman MOLL, Map of the North-America.

Onbepaalde schaal, 59 x 97 cm, 2 bladen, in Herman MOLL, The World described. London, Bowler, 1720 (het exemplaar van de KB bevat 25 kaarten).

II 55.191 D KP

Over de jeugd en de leerjaren van Herman Moll (1654?-1732) is niets bekend, hoewel wij nu weten dat deze kartograaf van Duitse en niet van Nederlandse afkomst was. Hij was zeker vanaf 1678 te Londen gevestigd, waar hij eerst graveur was, onder meer voor de English Atlas van Moses Pitt (1680-1683), en stichtte later een eigen uitgeverij, hoewel hij bleef samenwerken met andere uitgevers: John en Thomas Bowles (respektievelijk 1701-1779 en werkzaam van 1714 tot ca 1762), Daniel Midwinter en Philip Oveston (?-1745). Zijn eerste kaarten behandelden de verschillende operatiegebieden van de Spaanse Successieoorlog, maar in 1701 verscheen zijn System of Geography, or a New and Accurate Description of the Earth, en van 1711 tot 1718, in één shilling kostende maandelijkse afleveringen, zijn Atlas geographicus, die 100 kaarten bevatte. In 1726 ontwierp hij kaarten voor Gulliver's Travels van Jonathan Swift, en in 1729 publiceerde hij nog een Atlas minor. Na zijn overlijden bleef Thomas Bowles tot in 1753 zijn werken uitgeven.

De tentoongestelde kaart van Noord-Amerika is opgedragen aan Lord John Sommers, baron Evesham (1651-1716), grootzegelbewaarder en kanselier tijdens de regering van Willem III, beschermheer en vriend van John Locke en Isaac Newton. Zij werd gedrukt op bladen in atlantico-formaat en per stuk verkocht, maar komt ook voor in een atlas met de titel The World Described (1720), die volgens een nota op één der twee er in opgenomen wereldkaarten, de New and Correct Map of the Whole World van 1719, 27 kaarten moest bevatten. Er valt echter op te merken dat het exemplaar van de Library of Congress te Washington er 30 heeft.

Deze kaart wordt algemeen gedateerd van 1720. Op dat ogenblik bleken uit dokumenten zoals de Carte de la Louisiane van Guillaume de l'Isle de Franse aanspraken op het ganse midden van het subkontinent, dat het volledige bekken van de Mississippi en zijn bijrivieren zou beslaan en in het Noordoosten aan Frans Canada grenzen. Het Britse antwoord bestond onder meer uit deze Map of the North-America van Moll: de Franse kolonie werd sterk verkleind en in het Noorden begrensd door de Ouabach, de huidige Ohio. De kaart geeft ook de gebieden aan die sinds het verdrag van Utrecht (1713) aan de Britse kroon behoorden: Labrador, nu New Britain genoemd; Terre-Neuve of Newfoundland; en Acadië of Nova Scotia.

Zoals Cumming heeft opgemerkt behoort de Carte du Mexique et de la Floride van Guillaume de l'Isle (1703) tot de bronnen die Moll gebruikt heeft. Dit is vooral te merken aan het waterlopennet van Louisiana en aan de vermelding "The Road usually Taken from Carolina to Canada is from this River", die langs de loop van de huidige Tennessee staat. Andere kenmerken van de kaart zijn het voorstellen van Californië als een eiland, de nogal vage omtrek van het Huron- en het Bovenmeer, de slechte kennis van het Noordoosten van de Hudsonbaai (Southampton-eiland en Melville-schiereiland) en Baffinsland (uiterste Noorden). In het gebied ten Westen van de Hudsonbaai vermeldt Herman Moll de aanwezigheid van de Assinipouals, de Assiniboines, een stam die een grote rol speelde in de pelshandel met de ten Westen van de baai gevestigde Britten. In hun gebied liggen drie meren, waarvan er twee gemakkelijk te herkennen zijn: het Nimipigon-meer, het huidige Nipigon-meer, en het te ver naar het Noorden geplaatste Meer der Assinipouals, het huidige Lake of the Woods. De kartograaf houdt ook rekening met de Nouveaux voyages dans l'Amérique septentrionale van Louis-Armand de Lahontan (1666-1715?), wiens "Lange Rivier", een Westelijke zijrivier van de Mississippi, steeds het voorwerp van veel polemieken geweest is. De ontdekkingsreiziger beweerde namelijk deze waterloop gedurende honderden mijlen opgevaren te hebben en er volken ontmoet te hebben, de Essanapes en Gnacsinares, die echter met geen enkele Indianenstam kunnen vereenzelvigd worden.

De kaart bevat ook nog een interessante plaat die de verschillende stadia illustreert van de vangst en het bewaren van de kabeljauw op Newfoundland. In 10 kartons staan plans van de voornaamste havens, waarvan één aan de Stille Oceaan Acapulco.

Bibliografie


Breng me naar: Wereldkaarten en kaarten van Amerika / Kaarten van Noord-Amerika / Kaarten van Midden- en Zuid-Amerika / Inleiding

Terug naar: de homepage van de KBR