[Amsterdam, Van der Aa, 1726]. Onbepaalde schaal, 20,7 x 30,4 cm.
Fonds Verbauwen nr 850 KP
Quebec, de voornaamste stad van Nieuw-Frankrijk, werd in juli 1608 gesticht door Samuel de Champlain (1567-1635). De stad verrees niet ver van de oude Indiaanse nederzetting Stadacone, die door Jacques Cartier (1491-1557) op zijn reis van 1535 bezocht was, maar verdween tijdens de beroeringen veroorzaakt door de oorlogen tussen de Hurons en de Irokezen, cfr. de kaart van Gastaldi.
In het begin werd Nieuw-Frankrijk geëxploiteerd en bestuurd door de "Compagnie des Cent Associés", maar deze onderneming bleek weldra niet winstgevend te zijn. Toch vestigden zich er immigranten, aangetrokken door het ontbreken van belastingen en karweien; zij hielden zich voornamelijk bezig met landbouw, ambachten en het verwerken van pelsen. In 1663 werd de Compagnie bankroet verklaard, en Nieuw-Frankrijk kwam rechtstreeks onder koninklijk bestuur. Quebec werd toen de hoofstad van de kolonie: het was de zetel van de gouverneur, de intendant, de bisschop en de Soevereine Raad. De bevolking groeide tijdens de 17e eeuw traag naar gestadig.
De na de vorming van de Liga van Augsburg (1686) uitgebroken oorlog tussen Engeland en Frankrijk bleef niet tot Europa beperkt, maar werd erbuiten op een andere manier gevoerd. Zo maakten de Fransen zich van enkele Engelse forten meester, met het doel de Engelse koloniën aan de Atlantische kust, en dan vooral het handeldrijvende New York, van de Grote Meren af te snijden. Een Engelse tegenaanval liep op een mislukking uit: een leger van 2000 man viel uiteen nog voor het Canada bereikte, en een vloot onder William Phipps (34 schepen en 2000 man) leed in oktober 1690 een verpletterende nederlaag voor Quebec. Aan dit wapenfeit is de hier tentoongestelde kaart gewijd; zij draagt echter een foute legende, die het beleg in 1670 plaatst. Haar geschiedenis is interessant: zij werd in 1694 gegraveerd door Harmanus Van Loon (ca 1650-1701 ?) voor de Forces de l'Europe van Nicolas de Fer (1646-1720); deze atlas werd in 1702 heruitgegeven door Pieter Mortier (1661-1711) en in 1726 door Pieter Van der Aa (1659-1733). Deze nam de kaart ook op de Galerie Agréable du Monde (Koeman Aa 9, zonder datum), met enkele kleine wijzigingen: bijvoeging van een bloemenslinger, een nieuw lettertype voor de legende en weglating van de naam van de graveur. Zoals men kan zien is daarentegen de verkeerde datum van het beleg (1670) niet verbeterd.
Uit sommige details blijkt welke bron N. de Fer gebruikt heeft. Te Beauport en La Canardière aan de oever van de Sint-Laurens, waar vele kaarten alleen open ruimten vertonen, vindt men hier bebouwde oppervlakten weergegeven, met de namen der eigenaars. Deze elementen nu komen ook voor op de handschriftplans van Robert de Villeneuve (ca 1645-na 1692), die in 1685 tot militair ingenieur in Nieuw-Frankrijk benoemd werd. Deze beperkte zich niet tot het weergeven van de versterkingen van Quebec of Montreal, maar bracht ook het omliggende gebied in kaart, hoewel hij niet altijd de tijd had om zijn waarnemingen in het net over te tekenen. Hij maakte de Engelse aanval van 1690 niet mee, maar tekende toch drie kaarten van deze gebeurtenis (Bibliothèque nationale, Ge.D. 8053; Centre des Archives d'Outre-mer d'Aix-en-Provence, D.F.C. Amérique septentrionale n° 354 ; Ministère des Affaires Etrangères, Dépôt géographique 8674), weliswaar op verschillend formaat, maar met dezelfde titel en ongeveer dezelfde gegevens bevattend als de kaart van Nicolas de Fer: gehuchten, boerderijen, namen der eigenaars, bebouwde gebieden en beboste streken.
Breng me naar: Wereldkaarten en kaarten van Amerika / Kaarten van Noord-Amerika / Kaarten van Midden- en Zuid-Amerika / Inleiding
Terug naar: de homepage van de KBR