Onbepaalde schaal, 11 x 15 cm ; in Tommaso PORCACCHI, L'Isole piu famose del mondo, Venitia, Galignani & Porro, 1572.
VH 14.393 C LP
De te Venetië gevestigde Toskaanse humanist en uitgever Tommaso Porcacchi (ca 1530-1585) publiceerde in 1572 een Isolario met 30 kaarten, opgedragen aan Don Juan van Oostenrijk, die pas de zeeslag bij Lepanto gewonnen had; het werk kende voldoende bijval om heruitgegeven te worden in 1576, 1590, 1605 en 1620. Deze atlas vormt een uitzondering in het werk van Porcacchi, dat grotendeels gewijd is aan de geschiedenis van de Oudheid en die van Italië. Hij schreef kommentaren en aantekeningen bij talrijke werken: letterkundige zoals de Orlando furioso van Ludovico Ariosto of historische zoals de Istoria d'Italia van Guicciardini. De kaarten van de Isole piu famose del mondo zijn, net als de illustraties in verschillende van zijn werken, van de hand van de om zijn meesterschap bekende graveur Girolamo Porro (1520-1604).
Op 5 december 1492 ontdekte Christoffel Columbus een eiland dat hij, onder de indruk van zijn schoonheid en de vriendelijkheid van zijn bewoners, de naam "Espanola" gaf, die verlatijnst werd tot "Hispaniola". Het is thans verdeeld in twee republieken: Haïti en de Dominikaanse Republiek. De enige bekende door de ontdekker vervaardigde kaart, een vlugge schets die zeer nauwkeurig het verloop van de Noordkust weergeeft en het bestaan van een goudmijn te Cibao in het binnenland vermeldt, bevindt zich in de verzameling van de hertogen van Alva. De dag voor Kerstmis stichtte de Admiraal van de Oceaanzee het fort Navidad, waar hij een bezetting van 37 man liet. Elf maanden later, tijdens zijn tweede reis, vond hij slechts de puinhopen ervan terug en besloot toen Isabella te bouwen, maar koos hiervoor een slechte plaats: er bevonden zich weliswaar steengroeven in de omgeving en het land was vruchtbaar, maar drinkwater was er schaars en de rede was niet goed. Daarom raakte de als hoofdstad voorziene nederzetting snel in verval en haar rol werd overgenomen door het in 1497 gestichte San Dominico, het huidige Santo Domingo. De exploitatie van het eiland ging gepaard met grote wreedheden, en de Indiaanse bevolking werd bijna volledig uitgeroeid; deze handelwijze werd heftig aangevallen door Bartolomeo de las Casas (1474-1566), maar herhaalde zich in alle Spaanse koloniën in Amerika.
De kaart van Porcacchi volgt op een Isola Spagnuola verschenen in de Historia de l'Indie occidentale (Venetië, 1534) en op een door Gastaldi in 1556 gemaakte kopie met dezelfde titel voor het werk van Ramusio. Bij een vergelijking van de twee kaarten valt het verschil op tussen een kartograaf zoals de onbekende auteur van het dokument van 1534, en een weliswaar geleerde amateur als Porcacchi, wiens werk niet uitmunt door betrouwbaarheid. De kusten zijn inderdaad veel te ingesneden voorgesteld, en de auteur heeft de slechte neiging om gefantaseerde gegevens op te nemen. Zo zijn bevoorbeeld de kapen Lacabron en Arecifes in het Noordoosten van Spagnuola en het eiland Alto Velo in het Zuiden niet op een moderne kaart terug te vinden. Eilanden als Beata en Cayo worden in archipels veranderd. Ten Oosten van het hier San Domingo genoemde San Dominico strekt zich in werkelijkheid geen bergketen uit. Hoewel Navidad niet op de kaart voorkomt bevat deze meer plaatsnamen dan de Isola Spagnuola van 1534, maar het is moeilijk uit te maken in hoeverre deze juist zijn (hierbij moet er op gewezen worden dat de meeste Spaanse plaatsnamen verdwenen zijn, vooral na de Franse kolonisatie). Ook een fout in de versiering bewijst hoe voorzichtig men met de gegevens van deze kaart moet omspringen. Het gaat om de galei in de linker bovenhoek: de graveur heeft niet geaarzeld om midden in de Atlantische Oceaan een schip uit de Middellandse Zee te plaatsen; dezelfde fout kwam reeds voor in de uitgave van de Columbusbrief te Bazel in 1493. Naast de kaarten gewijd aan eilanden komen in dit werk ook twee wereldkaarten en een voorstelling van Noord-Amerika voor, navolgingen van de Cosmographia Universalis et Exactissima van Giovanni Francesco Comocio (1567).
Breng me naar: Wereldkaarten en kaarten van Amerika / Kaarten van Noord-Amerika / Kaarten van Midden- en Zuid-Amerika / Inleiding
Terug naar: de homepage van de KBR