33,2 x 51,5 cm.
XXII Amérique du Nord Pays Bermudes 1630 Blaeu III 9537 KP
De Bermuda-eilanden zijn genoemd naar de Spaanse ontdekkingsreiziger Juan de Bermudez, die in 1515 als eerste de archipel bezocht. Hun andere naam, Somers Islands, komt van Sir George Somers, wiens schip er in 1609 op de koraalriffen verging. De eerste poging tot kolonisatie van deze onbewoonde eilanden werd in 1612 gedaan door de Virginia Company, die echter na één jaar haar rechten verkocht aan de Bermuda Company; deze bleef eigenaar van het gebied tot in 1684. Zij belastte de Engelse wiskundige Richard Norwood (1590-1665) met het opmaken van kaarten van de eilanden. Deze ontwierp in 1618 een zeekaart van Bermuda, waarop hij de voor de scheepvaart gevaarlijke gebieden aanduidde, en ook de landverdeling op het eiland: de percelen droegen de namen van de belangrijkste leden der Bermuda Company.
De kaart van Richard Norwood werd, op een verkleinde schaal, voor het eerst uitgegeven te Londen in 1624, in The General Historie of Virginia, New-England, and the Summer Isles van John Smith. Onder de rand van de kaart geeft Norwood de namen van alle buurtschappen op het eiland, hun "adventurers" - leden en de percelen die zij bezitten. In het onderste gedeelte geeft hij de reisweg aan die in 1616 afgelegd werd tussen Bermuda en Ierland door vijf mannen in een scheepje van drie ton.
In 1627 werd de kaart van Norwood, met alle details, te Londen uitgegeven door de Engelse kartograaf en uitgever John Speed (1552-1629), in diens atlas A Prospect of the Most Famous Parts of the World, die het eerste deel vormde van zijn Theature of the Empire of Great Britain. De kaart staat op p. 41-42 in het hoofdstuk over Bermuda, en draagt de titel The Description of the Sommer Islands, once called the Bermudas. Er moet wel op gewezen worden dat John Speed de kaarten voor zijn Theature niet zelf heeft opgemaakt; hij bracht gewoon de beste die er toen beschikbaar waren samen. De teksten die er bij horen werden voor elke uitgave herzien, zodat de historicus der kartografie elke uitgave, en dus ook de kaarten, kan dateren. Daarnaast werden echter proefexemplaren van de kaarten uit het Theature, zonder tekst op de keerzijde, op losse bladen gepubliceerd en verspreid. Deze mogen niet verward worden met latere uitgaven van afzonderlijke kaarten uit dezelfde atlas, die evenmin een tekst op de keerzijde dragen.
De uitgave van John Speed diende als voorbeeld voor alle kaarten van Bermuda uit de 17e eeuw, onder andere de hier tentoongestelde van Blaeu, die van Janssonius en die van Ogilby. Nieuwe uitgaven ervan verschenen in 1631, 1646, 1662 en 1676. Op te merken valt dat, hoewel er belangrijke opzoekingen gebeurd zijn over de losse kaarten van Speed, er nog bijkomende studies zullen moeten verricht worden: de koperplaten van deze dokumenten werden immers gedurende bijna anderhalve eeuw voortdurend gewijzigd.
De hier tentoongestelde uitgave is die van W. Blaeu (1571-1638) van 1630. Zij is gebaseerd op de door Abraham Goos (ca 1590-ca 1640) gegraveerde kaart van de Somers Islands door John Speed uit 1626, die op haar beurt gebaseerd was op die van Richard Norwood. De kaart van Blaeu heeft een nieuwe versiering, die verschilt van die in vorige uitgaven. Nieuwe elementen zijn bijvoorbeeld een cartouche met Neptunus, het wapenschild van de Engelse koningen, festoenen met vissen en guirlandes. Onder de rand bevindt zich een lijst der grondeigenaars in twaalf kolommen, met de wapenschilden van Engeland en Bermuda. Juist onder de titel staat een verkleinde kaart van Bermuda: Bermudas Insule alias Sommer Islands. Het doel van deze kaart is de juiste verhouding van de grootte van Bermuda tot die van Virginia en Nieuw-Engeland te geven. Zij draagt geen tekst op de keerzijde, maar in tegenstelling tot de uitgave van 1627, die alleen een schaal in Engelse mijlen had, heeft zij er drie: in Engelse, Duitse en Nederlandse mijlen. Deze Bermudakaart werd door Blaeu gepubliceerd in zijn In Atlantis Appendix, sive pars Altera ..., Amsterdam, 1630. Andere uitgaven verschenen, met een Latijnse tekst, in het Theatrum Orbis Terrarum: 1635, 1640, 1645-50, 1662; met een Franse tekst in het Theature du monde ou nouvel atlas: 1635, 1640, 1645, 1648-54, 1663-67; met een Duitse tekst in de Novus Atlas das ist Abbildung und Beschreibung von allen Landern des Erdreichs: 1635, 1640, 1641, 1648 en 1648-67; met een Nederlandse tekst in het Tooneel des Aerdriicx: 1635, 1640, 1642, 1650, 1662-64.
Breng me naar: Wereldkaarten en kaarten van Amerika / Kaarten van Noord-Amerika / Kaarten van Midden- en Zuid-Amerika / Inleiding
Terug naar: de homepage van de KBR