S.l.n.d. Schaal in mijlen van 15 per graad, 19 x 29,5 cm.
XXIII Amérique Centrale Gén. XVIIe s. Ruyter III 8470 KP
Deze kaart werd gegraveerd door de gedurende de eerste decennia van de 18e eeuw werkzame Balthasar Ruyter. Zijn naam komt ook voor op sommige publikaties van Covens & Mortier, Nicolaas Visscher en de weduwe Marret, maar buiten deze vermeldingen is niets over hem bekend. Hoewel in het Nederlands opgesteld wordt dit dokument niet vermeld in de Atlantes Neerlandici van C. Koeman, en in geen enkele andere inventaris van atlassen. Het gaat hier dus waarschijnlijk, en dit wordt door het formaat bevestigd, om een blad gehaald uit een boek over Amerika: een beschrijving van het werelddeel, een reisverhaal of een algemeen werk over aardrijkskunde. Hoewel oorsprong en herkomst dus onbekend zijn, tussen wij toch zijn bron aanwijzen : dit is de Carte d'un très grand Pays entre le Nouveau Mexique et la Mer Glaciale (1698) van Louis Hennepin, niet te verwarren met het stuk nr20 met de bijna gelijke titel. Deze twee kaarten van de Henegouwse missionaris beslaan niet hetzelfde gebied: de eerste, die hier niet tentoongesteld wordt, gaat van 67° Noorderbreedte tot 5° Zuiderbreedte, dit is van Groenland tot de Amazone. De door Ruyter gegraveerde kaart toont een veel kleiner gebied, namelijk dat tussen Florida en Suriname. Op de kaart van Hennepin en deze kopie zijn er kleine verschillen in het verloop der kusten, onder meer bij de baaien aan de Zuidpunt van Florida en de Negrillos-eilanden. Het beeld dat Hennepin geeft van de loop van de Mississipi en de plaats van zijn monding is gemakkelijk te herkennen en vertoont bijzonderheden die men niet terugvindt bij N. de Fer of G. de l'Isle (voor deze laatste, zie zijn Carte du Mexique et de la Floride uit 1703). De kaart bevat de klassieke elementen - steden, provincies, waterlopen, bergketens - maar ook een mijnbouwgebied en de namen van twee Indianenstammen.
De versiering van de cartouche vertoont een afwijking van de ikonografische symbolen die men gewoonlijk voor Amerika terugvindt: Indianen met vedertooien, lama's, gordeldieren, ara's en schapen met lange oren. Hier komen daarentegen verrassend genoeg een arend voor, een troep konijnen en een ram geveld door een eenhoorn. Ruyter heeft in feite zijn inspiratie gevonden in het werk van Arnold Montanus De Nieuwe en Onbekende Weereld of Beschryving van America en 't Zuyd-land (Amsterdam, 1671), waarvan de, vaak van veel verbeeldingskracht getuigende, illustraties het werk zijn van de uitgever-graveur Jacob Van Meurs. Zo komt op bladzijde 126 een afbeelding voor van een gevecht tussen een arend en een eenhoorn, die verondersteld worden tot de fauna van Nieuw-Engeland te behoren! En in de tekst rond de gravure worden onder de inheemse zoogdieren van de streek schapen en konijnen vermeld. Ruyter heeft dus niet geaarzeld om als symbolen voor Mexico dieren te kiezen die in gans andere regionen thuishoren. Links in de cartouche zijn de Zuilen van Hercules ("Non plus Ultra") omgevallen, om aan te geven dat er ook voorbij Gibraltar land ligt. De vloot wijst op de jaarlijkse aankomst der Spaanse galjoenen te Porto Bello, om er het edele metaal en de koopwaar uit Peru, Chili en Mexico in te laden.
Deze, overigens zeer eenvoudige, kaart biedt een goed overzicht van de problemen waarvoor de historicus van de kartografie zich gesteld ziet: opsporing van herkomst en bronnen, onderzoek der geografische elementen en allegorische voorstellingen.
Breng me naar: Wereldkaarten en kaarten van Amerika / Kaarten van Noord-Amerika / Kaarten van Midden- en Zuid-Amerika / Inleiding
Terug naar: de homepage van de KBR