1/4.000.000, 4 bijeengevoegde bladen die een geheel van 101 x 104,5 cm vormen. Bruxelles, Compagnie belge de colonisation, 1843.
XXIII Amérique centr. Gén. 1843 Dally III 4450 KP
Nicolas Dally (1795-1862) nam zeer jong dienst in de kavalerie van Napoleon, maar werd tijdens diens terugtocht uit Rusland aan de Beresina gevangen genomen. Hij keerde in 1815 in Frankrijk terug, maar raakte betrokken bij een bonapartistische samenzwering en moest naar België vluchten, waar hij geneeskunde begon te studeren. Hij interesseerde zich ook de morfologie der talen en de ethnologie: zo publicerde hij in 1843 een synthese over de Moeurs, usages et costumes des peuples. In zijn werken gaf Dally blijk van een gebrek aan wetenschappelijke ernst, en verdedigde, wat in de 19e eeuw vaak gebeurde, nogal gewaagde theorieën. In zijn Eléments de l'histoire du genre humain (1842) en zijn Aperçu de la méthode de géographie (1844), bijvoorbeeld verdedigde hij verbazingwekkende standpunten over de vorming en indeling van de Aarde. Het middelpunt van de wereld of "point de réunion" wordt gevormd door de Beringstraat, vanwaar twee "dorsales" vertrekken, bestaande uit bergketens die zich door de Oude en de Nieuwe Wereld slingeren en de kontinenten in verschillende zones verdelen. Na zijn terugkeer in Frankrijk in 1843 ijverde hij voor het invoeren van lichamelijke opvoeding en gymnastiek in het onderwijs en de geneeskunde, onder meer ter behandeling van cholera en tering.
Zijn nogal twijfelachtige theorieën op aardrijkskundig gebied mogen echter geen hinderpaal zijn bij het waarderen van het hier tentoongestelde dokument. De Nouvelle Carte de l'Amérique centrale et des Antilles was bestemd om de Belgische kolonie te Santo Tomas in haar geografisch kader te plaatsen; zij was opgedragen aan Leopold I en in kleuren gelithografieerd door J. Bielaerds, een graveur wiens naam ook voorkomt op de Atlas pour le Traité des grandes opérations militaires du général Jomini (Brussel, 1839). Onze kaart vertoont Amerika tussen 34° NB en 1° NB, dit is van het Zuiden der Verenigde Staten tot Ecuador. Dally stelde er Texas voor met zijn Zuidwestgrens langs de Rio de las Nueces, dit is de toestand op het ogenblik van de afscheiding van Mexico. Talrijke kaarten uit die tijd, zoals de Map of Texas van John Arrowsmith (1841) of de Carte du Texas van Martin Maris (1846), waren daarentegen in overeenstemming met de Amerikaanse expansionnistische opvattingen, en gaven Texas een grondgebied van de Rio Grande del Norte tot diep in de Indiaanse gebieden in het Noorden. Texas, waarvan de onafhankelijkheid bij de publikatie van deze kaart in 1843 reeds door talrijke landen, waaronder België, erkend was, trad slechts in 1848, na een tweejarige oorlog tussen de Verenigde Staten en Mexico, tot de Unie toe.
De administratieve eenheden waarin Mexico volgens onze kartograaf verdeeld was zijn moeilijk te herkennen, ongetwijfeld omdat zij de weerslag vormen van een uiterst verwarde politieke toestand. Mexico werd onafhankelijk in 1821 en kreeg drie jaar later een grondwet, maar werd onder druk der konservatieven, die de diktator Santa Anna (1795-1876) aan de macht brachten, een sterk gecentraliseerde staat waarvan de fundamentele wetten in 1835-36 uitgevaardigd werden. Het land werd toen ingedeeld in de departementen die op de kaart afgebeeld zijn. Maar in het jaar van uitgave bracht een Junta van 37 notabelen een nieuwe indeling in provincies tot stand, waarvan de grenzen niets met de vroegere toestand te maken hadden. Het feit dat deze op geen enkel dokument voorkomt dat is opgenomen in de monumentale verzameling El Territorio Mexicano laat trouwens vermoeden dat zij zuiver theoretisch gebleven is.
De Verenigde Provinciën van Centraal-Amerika vormden een federale republiek waarvan de grondwet in november 1824 aangenomen werd, maar vielen in 1840 uiteen in 5 staten: Guatemala, El Salvador, Honduras, Nicaragua en Costa Rica. Het distrikt Santo Tomas, een gebied van 405.000 hektaren dat de Belgische kolonisatiekompagnie in 1841 in koncessie kreeg als opvolgster van een Britse maatschappij, lag dus in de jonge republiek Guatemala. Nog in 1841 stuurde de kompagnie een onderzoekskommissie naar het gebied; in maart 1843 kwamen de eerste, meestal ongeschoolde, kolonisten aan. De kolonie was slecht georganiseerd en onvoldoende bevoorraad, werd verscheurd door inwendige twisten en raakte snel in verval; in 1847 reeds stuurde de Belgische regering een schip om haar burgers die dit wensten te repatriëren, en in 1855 trok Guatemala de rechten van de kompagnie in. Het was een triest en jammerlijk einde voor een kolonie waarvan op de, op de kaart afgebeelde vlag, nochtans een bijenkorf vol aktiviteit voorkwam ...
Breng me naar: Wereldkaarten en kaarten van Amerika / Kaarten van Noord-Amerika / Kaarten van Midden- en Zuid-Amerika / Inleiding
Terug naar: de homepage van de KBR