Paleis van Karel van Lotharingen - Website

Karel van Lotharingen, landvoogd van de Nederlanden, liet rond 1750 een paleis bouwen boven het voormalige paleis van Nassau (XIVde eeuw). Dankzij de opeenvolgende instellingen die er in de loop der tijd gevestigd waren, speelde het paleis een belangrijke rol in het Belgische intellectuele en culturele leven van de XVIIIde en XIXde eeuw.

Karel van Lotharingen verbleef tot 1780 in het paleis. In de nasleep van de Franse revolutie werd het gebouw opgeëist. In 1795 werden alle in beslag genomen kunstwerken uit de negen Belgische departementen die niet voor het ‘Muséum de Paris' geselecteerd waren, er ondergebracht. In het kader van het onderwijsprogramma van het Franse bewind werden in 1797 de Centrale School van het Dijledepartement en een botanische tuin geopend in de gebouwen van het paleis.

In 1811 verwierf de stad Brussel het paleis om er haar bibliotheek en haar natuurkundig kabinet in te richten. Zij vestigde er tevens haar schilderijencollectie die aan de basis zou liggen van de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten. Daarnaast bracht de keizerlijke Academie er haar faculteiten rechten, wetenschappen en letteren onder.

In 1825 werd de centrale vleugel gebouwd die aan het Museumplein grenst. Zij diende aanvankelijk als ruimte voor industriële tentoonstellingen tot in 1839. In dat jaar werd de Koninklijke Bibliotheek opgericht en gehuisvest in deze vertrekken.
In 1877 liet de staat een derde vleugel bouwen aan het Museumplein. Deze was bestemd voor de administratie en het penningenkabinet van de Koninklijke Bibliotheek. De centrale vleugel gaf onderdak aan de afdeling drukwerken.

In het paleis van Karel van Lotharingen bevonden zich sinds 1836 de manuscripten van de Librije van Bourgondië en het Prentenkabinet, het Rijksarchief en het Museum voor Schone Kunsten. De Belgische kunstwerken bleven in de vertrekken van het paleis van Karel van Lotharingen en vormden het Nationale Museum ; de buitenlandse kunstwerken werden tentoongesteld in een nieuw museumcomplex aan het Regentschapstraat, in 1876 gebouwd door Balat.