| |
Dankzij de Koning Boudewijnstichting, heeft de Koninklijke Bibliotheek van België op
de veiling van 19 juni 2001 bij Sotheby's in Londen dit prachtige getijdenboek
(voormalige collectie J. R. Ritman) kunnen verwerven.
Het gaat hier om een uitzonderlijke aankoop.
Deze codex, vervaardigd in de Zuidelijke Nederlanden in de tweede helft van de 15de eeuw,
wordt toegeschreven aan twee buitengewone miniaturisten. Beiden moeten worden gerekend
tot de meest vermaarde namen van het Bourgondische mecenaat.
Het gaat om Jan de Tavernier, die werkzaam was in Doornik, Gent en Oudenaarde en aan wie we de bekende grisailles uit de Anciennes croniques
et conquestes de Charlemaine van David Aubert te danken hebben (Brussel, KBR, hs. 9066, 9067 en 9068), en
om Loyset Liedet, een
uiterst vruchtbare verluchter aan wie met name de volumes van de Histoire de Charles Martel (Brussel,
KBR, hs. 6, 7, 8 en 9) worden toegeschreven. De betrokkenheid van een derde kunstenaar, die bekend staat als de
Manselmeester, kan niet worden uitgesloten.
Alhoewel het geen wapenschild bevat, werd dit handschrift waarschijnlijk besteld door de Bourgondische hertog Filips
de Goede. Hiervan getuigen verschillende elementen in de tekst, evenals de aanwezigheid van sommige - "aan de hertog
voorbehouden" - gebeden die we
enkel terugvinden in voor hem vervaardigde handschriften. Andere, historische en paleografische,
argumenten lijken deze hypothese te bevestigen. Dit getijdenboek met teksten in het Latijn en het Frans - zoals vele
andere Bourgondische handschriften onvoltooid gebleven bij de dood van de "Grand Duc de l'Occident" - werd
waarschijnlijk afgewerkt op bevel van Karel de Stoute.
Naast een overvloedige randdecoratie, bevat het niet minder dan 27 volbladminiaturen en 5
gehistorieerde initialen. De aandacht wordt getrokken op de uitzonderlijke kwaliteit van deze
miniaturen,
waarvan er sommige ondubbelzinnig verwijzen naar de composities van Robert Campin en Jacques Daret.
Het feit dat de tekst in een grote Bourgondische bastarda werd gekopieerd, is vrij uitzonderlijk voor een
werk met een religieus karakter. Meestal werd dit schrift, dat in deze periode weliswaar veelvuldig voorkwam,
immers voor profane boeken, zoals kronieken en romans, gereserveerd.
De originele band werd
vervaardigd door Antonius van Gavere, een boekbinder die tussen 1459 en 1505 actief was en van wie - door
vermeldingen in archiefbronnen - bekend is dat hij vaak in opdracht van hertog Karel werkte. De Koninklijke
Bibliotheek bezat tot nog toe geen enkele aan hem toegeschreven band.
Herkomst: verzameling J. R. Ritman (Amsterdam, Bibliotheca Philosophica
Hermetica); Londen, Sotheby's,
Leuchtendes Mittelalter III, 1991, nr. 12
veiling van 19 juni 2001, lot 28
Schenking van de Koning Boudewijnstichting
|
|