François de Callataÿ: Open Access werkt als een deeltjesversneller

29/11/2016

François de Callataÿ coördineert de onderzoeksactiviteiten binnen de Koninklijke Bibliotheek. Maar in de eerste plaats is de kunsthistoricus en archeoloog een specialist in de hellenistische numismatiek.

Wat betekent het voor u om als onderzoeker in de Koninklijke Bibliotheek te werken?

De Koninklijke Bibliotheek van België is de plek waar ons erfgoed wordt bewaard, maar ze produceert ook kennis. Elk jaar publiceren we in totaal zo’n honderd artikelen en tal van boeken. Sinds het ontstaan van de Koninklijke Bibliotheek hebben tientallen personeelsleden lesgegeven aan verschillende universiteiten en velen van hen werden verkozen tot lid van de ene of andere academie.

Wat vandaag veranderd is, is de manier waarop kennis wordt verspreid: ik herinner me nog wat mijn promotor met nogal wat ontnuchtering zei over het manuscript van wat het eerste artikel zou worden dat ik destijds publiceerde: “Wees niet ongeduldig! In het beste geval zullen zo’n 20 mensen dit lezen en over 3 jaar wellicht niemand meer.” Ik heb zijn woorden lange tijd ter harte genomen.

Welke zijn de voor- en nadelen van Open Access?

Natuurlijk heeft Open Access gunstige gevolgen voor de bibliometrische indicatoren1 “h” en “g” die – gelukkig maar – nog niet helemaal bepalend zijn voor de wereld van het onderzoek in de menswetenschappen.

Naast de kleine genoegdoening die je als auteur vindt, is er echt een sterke groei van wat men in het verleden “ideeënverkeer” noemde. Zo komen er stimulerende uitwisselingen met jonge onderzoekers. Er ontstaat een wereld waar men hartelijker met elkaar omgaat en waar alles sneller gaat. Open Access werkt werkelijk als een deeltjesversneller.

Kunt u ons tot slot een anekdote vertellen in verband met Open Access?

Die woorden van mijn promotor, dat was vóór de komst van internet. Het was vóór Academia.edu, dat een rol speelt in de verspreiding van kennis in de menswetenschappen, maar dan weer niet voor het filteren ervan. Een rol die de vorige generatie niet had kunnen bevroeden. Ik heb al mijn pennenvruchten dus braafjes beschikbaar gemaakt via dit instrument, behalve die welke de laatste twee jaar zijn verschenen. Maar dat is uit beleefdheid ten aanzien van de uitgevers, van wie er slechts weinigen beantwoorden aan de definitie van de “groene weg” en nog minder van de “gouden weg”.

Resultaat, enkele jaren later: blijkbaar zijn mijn artikelen meer dan 100.000 keer geraadpleegd. Een heel aantal ervan zijn meer dan 500 keer gedownload door personen van wie ik kan nagaan uit welk land ze komen.

 

U vindt de publicaties van François de Callataÿ op Academia.edu.

 

1 Een bibliometrische indicator laat toe om te meten hoe actief een wetenschapper is