Project: de collectie van de bollandisten in de Koninklijke Bibliotheek van België

Ontsluiting en valorisatie

Het project ‘De collectie van de bollandisten’, dat gefinancierd wordt door het fonds Manoel de la Serna van de Koning Boudewijnstichting, voorziet in de digitalisering en correcte catalogisering van alle in de Koninklijke Bibliotheek bewaarde handschriften uit de voormalige collectie van de bollandisten.

 

De bollandisten

In de 17de eeuw lanceren de jezuïeten in Antwerpen een groots initiatief: alle heiligenlevens in een groot verzamelwerk samenbrengen. De kerkelijke kalender zal als basis dienen. Dit enorme project, dat terecht als het meest omvangrijke wetenschappelijke project uit de Nederlanden mag worden beschouwd, is vandaag nog steeds niet afgesloten. De uitvoering werd toevertrouwd aan een aparte groep, de zgn. bollandisten, genoemd naar Jean Bolland (1596-1665), een van de initiatiefnemers.

 

De weg naar de Koninklijke Bibliotheek

In 1827 koopt het Koninkrijk der Nederlanden de boeken uit de voormalige verzameling van de bollandisten in Antwerpen. De gedrukte boeken worden overgebracht naar de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, terwijl de handschriften hun weg vinden naar de Bibliotheek van Bourgondië in Brussel, de latere Koninklijke Bibliotheek van België.

 

Kopie met historische waarde

De handschriften, die de Koninklijke Bibliotheek van België nog steeds bewaart, bestaan uit twee grote groepen. Een belangrijk deel bestaat uit 17de-eeuwse kopieën die de bollandisten maakten op hun reizen door Europa langs kloosters en bibliotheken op zoek naar (versies van) heiligenlevens. De bedoeling was om er een kritische uitgave van te maken in de Acta sanctorum. Naast kopieën vonden echter soms ook originele handschriften hun weg naar Antwerpen. Omdat nadien nog heel wat handschriften uit kloosters verloren zijn gegaan, hebben de 17de-eeuwse kopieën vaak toch grote historische (en tekstuele) waarde.

 

Het ‘Bollandistenfonds’

Tot de middeleeuwse handschriften van het ‘Bollandistenfonds’ horen o.m. ms. 10607 (het psalterium van graaf Gwijde van Dampierre, graaf van Vlaanderen), ms. 5855-61 (autograaf van Thomas a Kempis van De imitatione Christi) of ms. 10615-729 uit het Nikolausspital te Kües aan de Moezel, een teksthandschrift dat voor diverse middeleeuwse teksten een van de twee of drie getuigen is en zelfs de enige getuige voor het Carmen de Hastingae proelio (gedicht over de slag bij Hastings, 1066) of de dialoog (enkel fragmentair bewaard in dit handschrift) Vergilius orator an poeta van de 2de-eeuwse historicus Florus.

 

Onderzoekers

Projectleider is dr. Michiel Verweij (Oude en kostbare drukwerken), in samenwerking met Frédéric Lemmers (DIGIT). Uitvoerders zijn Nathalie Roland (Oude en kostbare drukwerken) en Cathy Tassin (DIGIT).

Meer informatie: michiel.verweij@kbr.be