Toilettasje in de vorm van een boek

Binnenkant (detail): etui met tandenborstel, schaar en andere voorwerpen

Een tandenborstel, een schaar en een spiegel verstopt in een doos in de vorm van een boek? De Koninklijke Bibliotheek van België bezit inderdaad zeer veel boeken, maar ook enkele objecten die we zonder meer vreemd of toch op zijn minst opmerkelijk kunnen noemen.

 

 

'Ceci n'est pas un livre'

Vooraanzicht van de kaft in rood leerOnlangs kwam nog zo'n voorwerp boven water: een bijzonder exemplaar dat we terugvinden in de catalogus onder het nummer FS IX 305 A. Het voorwerp zelf ziet er niet zo eigenaardig uit: een klein boekje, ongeveer 11 x 8 cm, met de titel ‘Heures Royales’ op de kaft.

Die titel werd op het eind van de 17de eeuw al gegeven aan de getijdenboeken die gebruikt werden aan het Franse hof. Bovendien is de kaft versierd met gouden dolfijntjes, het symbool van de Franse dauphin.

Dit boek dateert wellicht uit de tijd van Lodewijk XV (1710-1774). De dolfijnen op de kaft kunnen verwijzen naar zijn zoon, Lodewijk-Ferdinand, dauphin van Frankrijk en geboren in 1729. Op basis van het uiterlijk zouden we nog kunnen denken dat het een ‘gewoon’ koninklijk getijdenboek is, maar schijn bedriegt: als we het openen, verschijnt een soort toilettasje.

 

Het begin van tandheelkunde

De zijkanten zijn zo gemaakt om de snede van een boek te imiteren, maar we vinden geen vel papier binnenin. Aan de linkerkant een spiegel, aan de rechterkant een etui met verschillende zilveren voorwerpen, waaronder een schaar, een oorlepeltje en een tandenborstel. Het is die tandenborstel die onze aandacht trekt.

Op zich niet zo indrukwekkend misschien, een alledaags voorwerp, maar de tandenborstel werd pas geïntroduceerd aan het hof van Lodewijk XV. Daarmee is mogelijk de oudste tandenborstel van Europa gelokaliseerd: hij ligt namelijk gewoon hier, in Brussel.

 

Bibliografische beschrijvingZicht op de binnenkant van het boek: links een spiegel en rechts een etui met toiletartikelen

KBR – Oude en kostbare drukwerken

Frankrijk, 18de eeuw, 112 millimeter hoog en 77 millimeter breed

Etui van rood bezaanleer. Op de platten, omlijsting van verguld kantwerk, gevormd door de herhaling van een bloemmotief (‘fleuron’) en een dolfijn. Rugkant met vijf ribben; de compartimenten versierd met bloempjes en vergulde fleurons; in goudletters, de titel HEURES ROYALES op een etiket van groen marokijn, in het tweede compartiment. Binnenkader en sneden verguld met rolstempel. Binnenin zijn de verschillende voorwerpen geplaatst in zakjes die bekleed zijn met groen kunstzijde.

Herkomst: Bibliotheek van Madame Louis Solvay

Eigengemaakte titel: Heures royales

Boeknummer: FS IX 305 ADe vijf toiletartikelen