Achter de schermen: het restauratieatelier

16/10/2017

Interview met restauratrice Tatiana Gersten

Tatiana Gersten is restauratrice bij de Koninklijke Bibliotheek van België. Ze is gespecialiseerd in het restaureren van ingebonden documenten. We vroegen haar wat haar job precies inhoudt en hoe haar werkdag eruitziet.

Tatiana: Ik heb kunstrestauratie gestudeerd, met papier als specialisatie. In december 2013 ben ik aan de slag gegaan in de Koninklijke Bibliotheek. Eerst als restauratrice voor de afdeling Handschriften en later werden de verschillende restauratieateliers samengevoegd tot één enkel conserverings- en restauratieatelier voor de hele Bibliotheek.

Hoeveel collega’s heb je?

In het atelier werken we met twee restauratrices. Gewoonlijk neemt mijn collega de restauratie van vlakke documenten voor haar rekening, ik doe meestal de ingebonden documenten. Ons kleine team krijgt regelmatig versterking van zelfstandige restaurateurs die werken aan specifieke projecten of aan restauraties waarvoor we binnen de instelling de tijd of de mogelijkheid niet hebben om ze zelf uit te voeren.

Alle documenten die deel uitmaken van de verzamelingen van de Bibliotheek, kunnen in ons atelier belanden: handschriften of gedrukte boeken, gemaakt van papier of perkament, kaarten, prenten, tekeningen …

Er is in de Bibliotheek nog een ander atelier waar een collega voornamelijk prenten voorbereidt en inkadert voor bruiklenen aan tentoonstellingen. Dan is er ook de boekbinderij die stukken inbindt van de hedendaagse collecties die de Bibliotheek verwerft, om ze te bewaren en vlot ter beschikking te stellen.

Hoe ziet een werkdag eruit?

Dat valt niet in algemene regels te gieten. Er is natuurlijk een administratief gedeelte en daarnaast voornamelijk het werk met de documenten zelf.

Een restauratie verloopt steeds volgens hetzelfde schema. Om te beginnen onderzoeken we het object heel grondig: hoe werd het boek of het handschrift vervaardigd, van welke materialen is het gemaakt en in welke staat verkeert het? Hoe is het beschadigd en wat zijn de oorzaken daarvan? Daarop baseren we ons restauratiewerk. We nemen steevast foto’s vóór, tijdens en na de restauratie. Wanneer we klaar zijn, maken we een verslag op waarin alle uitgevoerde reparaties vemelden.

 

Tatiana Gersten: "De duur van één restauratieproject varieert van een half uurtje tot meerdere maanden."

 

Hoelang duurt een restauratie gemiddeld?

Elk stuk is verschillend en heeft een andere behandeling nodig. De duur van één restauratieproject varieert dus ook enorm. Van een half uurtje om een prent te ontstoffen en opnieuw te monteren tot meerdere maanden om een boek van honderden pagina’s blad per blad te behandelen.

Wat is de meest voorkomende ingreep die jullie moeten uitvoeren?

De meest voorkomende beschadigingen in boeken ontstaan door ze te gebruiken: scheuren in het boekblok, kwetsbaar geworden knepen, het voor- of achterplat dat loskomt …

Zijn er boeken die jullie niet meer kunnen redden? Wat gebeurt daarmee?

Jammer genoeg kunnen we niet alle problemen oplossen, zeker niet als het gaat om materialen die slecht verouderen. Denk maar aan kranten: ze zijn vaak gedrukt op papier van slechte kwaliteit. Dat is niet goed bestand tegen veroudering, de zuurtegraad stijgt en het papier wordt daardoor broos en kwetsbaar. Daar is digitalisering een goede oplossing: iedereen kan het document nog steeds consulteren en we vermijden verdere beschadiging van het origineel.

Op welke restauratie ben je het meest trots?

De laatste! Elk boek, elk geval is verschillend en verplicht me ertoe op zoek te gaan naar de meest passende oplossingen… Ik ben elke keer opnieuw fier wanneer dat lukt, het is toch telkens een soort verwezenlijking.

 

Meer weten over het restauratieatelier van de Koninklijke Bibliotheek?

> Lees over de restauratie van een 17de-eeuws herbarium

> Bezoek het restauratieatelier tijdens de nocturne op 7 december 2017