Bruegel tentoongesteld in Wenen (met een vleugje KBR)

19/12/2018

Op dit moment loopt in Wenen de tentoonstelling Bruegel – The Hand of the Master, die geheel aan Pieter Bruegel de Oude is gewijd en de inleiding vormt op de 450ste verjaardag van zijn overlijden. Ze brengt ruim de helft van alle bekende werken van deze Vlaamse meester samen.

Er is een duidelijke band tussen Bruegels leven en werk en onze gewesten, maar door de jaren en eeuwen heen is er ook een bijzondere band ontstaan met de Koninklijke Bibliotheek, die zelf ook aanwezig is op deze tentoonstelling.

 

Once in a Lifetime

Dat het Kunsthistorisches Museum in Wenen zoveel werken van Bruegel samen wist te brengen, is een ongeziene prestatie. Het gaat in totaal om 26 doeken, 27 tekeningen en 33 prenten. Een derde van alle schilderijen van Bruegel wordt bewaard in Wenen en dus is de Oostenrijkse hoofdstad de plek bij uitstek voor deze tentoonstelling.

Dankzij internationale bruiklenen wordt de expo verder aangevuld met heel wat andere schilderijen en tekeningen van de meester, die zo oud en fragiel zijn dat ze hun bewaarplaatsen zo goed als nooit verlaten.

 

Bruegelexpertise: een Brusselse traditie

Iets meer dan een eeuw geleden was Bruegel lang niet zo bekend en werd hij helemaal niet zo uitgebreid bestudeerd als vandaag het geval is. Het grote publiek toonde meer belangstelling voor andere kunstenaars die meer ’trendy’ waren. Bruegel was bekend bij specialisten, en dan vooral om zijn prenten, want die hadden zijn werk nog tijdens zijn leven populair gemaakt. Ook vele eeuwen na zijn dood is dat nog steeds het geval. Meer nog dan de doeken en tekeningen lieten prenten toe om het werk van een kunstenaar op grote schaal te verspreiden.

De eerste experts die over Bruegel publiceerden, waren de conservatoren van het Prentenkabinet van KBR. Zij gaven de aanzet voor een lange traditie van expertise over Bruegel die ook vandaag nog – dankzij nieuwe technieken – KBR aan de kop plaatst van het peloton dat onderzoek voert naar het werk en de technieken van Bruegel.

 

Conservatoren en pioniers

Henry Hymans, conservator van 1875 tot 1909, was de eerste die belangstelling toonde voor de prenten van Bruegel. Hij werd daarin al snel gevolgd door René Van Bastelaer, conservator van het Prentenkabinet van 1904 tot 1930, die in 1907 de eerste grote monografie over Bruegel publiceerde. Daarin bracht hij alle prenten samen die waren geïnventariseerd in de collecties van KBR.

Louis Lebeer, conservator van het Prentenkabinet van 1932 tot 1960, organiseerde twee tentoonstellingen rond Bruegel. De eerste in 1939, gewijd aan Bruegels prenten en tekeningen en een tweede in 1969 over zijn hele oeuvre. Deze elementen droegen ertoe bij dat Bruegel steeds populairer werd, zeker bij het grote publiek.

De volgende conservatoren werkten aan andere studies over het werk van Bruegel, zoals Lydia De Pauw-De Veen die in de jaren 60 van de vorige eeuw geboeid was door Hiëronymus Cock, uitgever van de prenten van Bruegel. Of neem Marie Mauquoy-Hendrickx, die werkte rond de graveurs van de Wierix-dynastie, die ook het werk van Bruegel uitgaf.

 

Een nieuw onderzoeksproject: Fingerprint

Sinds 2016 hebben de wetenschappers van het project Fingerprint (KU Leuven, Illuminare – Studiecentrum voor Middeleeuwse Kunst en KBR) het onderzoek naar het werk van Bruegel nieuw leven ingeblazen. Ze bestuderen de tekeningen uit de collectie van KBR in detail met behulp van geavanceerde technieken voor digitale beeldvorming, statistische beeldbewerking en laboratoriumanalyses. Ze gebruiken uiterst gesofisticeerd fotomaterieel zoals een Microdome waarmee in één keer 228 beelden kunnen worden gemaakt, vanuit verschillende invalshoeken, om zo het reliëf van een schijnbaar platte tekening te documenteren. Dit laat dan weer toe te ontdekken hoe de kunstenaar zijn tekening maakte en biedt een beter inzicht in de technieken die de graveur gebruikte.

Gelet op het grote belang van deze ontdekkingen wordt het project voorgesteld op de tentoonstelling in Wenen in een van de “technische kabinetten” die in de scenografie zijn opgenomen.

 

Twee tekeningen te zien in Wenen

Onder de werken die in Wenen worden tentoongesteld, zijn twee tekeningen afkomstig uit de collecties van KBR:

 

Na Wenen 2018, Brussel 2019

In 2019 staan in Brussel heel wat tentoonstellingen op het programma naar aanleiding van de 450ste verjaardag van het overlijden van Bruegel. Al op 27 februari 2019 opent de tentoonstelling Prints in the Age of Bruegel in Bozar. De bezoeker kan er andere kunstenaars ontdekken, minder bekende tijdgenoten van Bruegel, aan de hand van vele prenten die afkomstig zijn uit de collecties van KBR.

Daarna, van 15 oktober 2019 tot 16 februari 2020, vindt in KBR de tentoonstelling The World of Bruegel in Black and White plaats, gewijd aan de bekende prenten van Bruegel die de Koninklijke Bibliotheek van België bewaart. Deze tentoonstelling zal een overzicht bieden van alle kennis die door de jaren is ontwikkeld rond de prenten van de meester. U ontdekt er waar Bruegel zijn inspiratie haalde en hoe hij te werk ging.