Magister dixit

21/03/2016

Collegedictaten van de Leuvense universiteit in de Koninklijke Bibliotheek van België

Het project Magister dixit beoogt de digitalisering en de catalogisering van de collegedictaten van de Leuvense universiteit die bewaard worden in de verzamelingen van de KULeuven, de UCL en de Koninklijke Bibliotheek van België. Initiatiefnemer van het project is het interfacultair onderzoekscentrum Lectio. Het team wil alle Leuvense collegedictaten, waar ze ook bewaard worden, virtueel opnieuw samenbrengen.

Eeuwenoude notities

Het gaat om de notities die studenten aan de faculteit van de artes noteerden voor de vakken logica, fysica e.d. en die vaak ook geïllustreerd zijn met eigen tekeningen of met gedrukte gravures. Door deze dictaten te bestuderen, kunnen we het wetenschappelijk onderwijs in de Zuidelijke Nederlanden beter in kaart brengen. Er worden op dit moment al drie doctoraten rond dit onderwerp voorbereid.

De Valk en het Varken

Wie zich inschreef aan de Leuvense universiteit (de enige instelling van universitair onderwijs in het huidige België tot 1817), volgde eerst verplicht de colleges in de faculteit van de artes, waar later zowel Letteren als Wetenschappen uit zijn gegroeid. Pas later kon men dan een vervolgstudie in het recht, de geneeskunde of de theologie aanpakken. Het onderwijs werd gegeven in een van de vier pedagogieën (de Lelie, de Valk, de Burcht en het Varken): de emblemen van deze pedagogieën verschijnen geregeld in de dictaten op de titelpagina's of elders.

Bijzondere vondsten

De meeste dictaten zijn vrij eenvoudig van uitvoering, maar soms zitten er pareltjes tussen zoals ms. II 168 dat rijk versierd is. Bij het opstellen van de lijst kwamen ook bijzondere vondsten aan het licht, zoals ms. II 2778, een cursus gedicteerd in de Valk door J.P. Minckelers (1748-1824), de ontdekker van het lichtgas.

Enorme collectie

De collectie collegedictaten van de Koninklijke Bibliotheek is met 193 de grootste van het land. Door de samenwerkingsovereenkomst die de Koninklijke Bibliotheek met de KULeuven sluit, kan deze groep handschriften onder ideale omstandigheden gevaloriseerd worden.

 

Naar het digitaal portaal

 

Wetenschappelijke verantwoordelijke voor de Koninklijke Bibliotheek: Dr. Michiel Verweij.