Born-digital erfgoed ontsluiten en FAIR maken

BelgicaWeb is een BRAIN 2.0 project gefinancierd door BELSPO en heeft tot doel om born-digital erfgoed van België te ontsluiten en FAIR te maken, ofwel Findable (vindbaar), Accessible (Toegankelijk), Interoperable (uitwisselbaar) en Reusable (herbruikbaar). Dit willen we doen door het ontwikkelen van een gebruiksvriendelijk toegangsplatform en een API die toegang op dataniveau mogelijk maakt. Born digital erfgoed is digitaal gecreëerd en heeft geen analoog equivalent. Door de snel veranderende technologie is dit type erfgoed extra kwetsbaar.

Doelstellingen

1. onderzoeken hoe op duurzame wijze toegang kan worden verschaft tot deze born-digital collecties
   
2. de nodige data-infrastructuur ontwikkelen om toegang te bieden tot deze collecties
   
3. de (meta-)data verrijken
   
4. de relevante wettelijke kaders analyseren en
   
5. het born-digital erfgoed van België promoten.

Project fases en duur

Het BelgicaWeb project ging van start in april 2024 en het einde is voorzien in april 2026. Tijdens deze twee jaren zullen we onder andere werken aan:

1. Het creëren van collecties van born-digital data met behulp van tools voor het archiveren van web- en sociale media-inhoud
   
2. Het ontwikkelen van de API en het toegangsplatform in twee fasen: evaluatie en een eindfase.
   
3. Het indexeren en verrijken van gegevens door gebruik te maken van digitale methoden zoals Linked Data en Natural Language Processing.
   
4. Een analyse van de juridische kaders met betrekking tot gegevensuitwisseling, tekst- en datamining, gegevensbescherming en privacyrechten, vrijheid van meningsuiting en de impact van de voorgestelde Europese verordening over kunstmatige intelligentie.

Referentiegroep van experts

Binnen het project zal een referentiegroep van experts iteratief input leveren over de selectie, de ontwikkeling van de API en het toegangsplatform, dataverrijking en kwaliteitscontrole en bruikbaarheid.

Onderzoeksrapport

Enquête gebruikersvereisten platform en API

In 2024 hielden we een enquête rond de gebruikersvereisten voor de toegang tot een platform en API voor gearchiveerde webinhoud. Belgicaweb heeft immers als doel het digitaal erfgoed toegankelijk en FAIR te maken, dit wil zeggen Vindbaar, Toegankelijk, Interoperabel en Herbruikbaar.

De enquête bevroeg onderzoekers en het brede publiek over hun verwachtingen rond functies zoals zoekresultaten, interface, de functionaliteiten van de API en contentverrijking. De antwoorden werden geanalyseerd en geordend volgens prioriteit (Must have, Should have, Could have, Won’t have). Ook suggesties uit een workshop tijdens de RESAW-conferentie zijn toegevoegd.

Het volledige onderzoeksrapport vindt u hier.

Project partners

Het BelgicaWeb project brengt partners met verschillende expertise samen.

CRIDS van Université de Namur zal expertise leveren over de relevante juridische kwesties.

IDLab, GhentCDH en MICT van Universiteit Gent zullen respectievelijk werken aan dataverrijking, gebruikersbetrokkenheid en -evaluatie en outreach naar de onderzoeksgemeenschap.

KBR fungeert als projectcoördinator en zal werken aan de ontwikkeling van het toegangsplatform en de API en gegevensverrijking.

De projectpartners hebben al ervaring opgedaan met web- en sociale media archivering in de door BELSPO gefinancierde en door KBR gecoördineerde PROMISE en BESOCIAL projecten, wat een extra troef is voor dit project.

Bibliografie

Publicaties 

Geeraert, F., & Vandendyck, C. (2025, August 29). Reflections on the 2025 IIPC General Assembly and Web Archiving Conference.

Vlassenroot, E., & Mechant, P. (2025). Navigating the datafied web: User requirements and literacy with web archives [Conference abstract]. In The Datafied Web – 6th RESAW Conference abstracts. 

Vlassenroot, E., Mechant, P., Geeraert, F., & Tao, Y. (2024). Opening up born-digital data for researchers: Requirements and needs for content selection and curation, platform access and content enrichment [Conference abstract]. In Digital Humanities Benelux 2024 conference abstracts. 

Vlassenroot, E., Tao, Y., & Mechant, P. (2025). The evolving landscape of web and social media archiving: A comprehensive review of current practices in national libraries and archives. International Journal of Digital Humanities.

Presentaties

Barbosa, G., Birkholz, J. M., De Witte, D., Geeraert, F., Lecroart, E., Mechant, P., & Vandendyck, C. (2026, April 20). Digital heritage for the future – The BelgicaWeb story [Conference presentation]. BelgicaWeb Concluding Colloquium, Brussels, Belgium. 

Birkholz, J. M., Bailey, J., Benhamou-Suesser, D., Harbo Johnston, V., & Lowagie, H. (2026, April 20). AI in web and social media archives [Panel discussion]. BelgicaWeb Concluding Colloquium, Brussels, Belgium. 

Geeraert, F. (2024, April 25). Web archiving update from KBR – Belgium [Conference presentation]. IIPC Web Archiving Conference, Paris, France. https://www.youtube.com/watch?v=p-IEv1AXzj0 

Geeraert, F., & Vandendyck, C. (2026, March 6). [WinIT 25–26] Speaker invitation [Guest lecture]. Executive Master in Digital & IT Essentials, Université libre de Bruxelles, Brussels, Belgium. 

Lecroart, E. (2025, September 15). Accès, utilisation et extraction des (méta)données issues des archives du web: enjeux techniques et juridiques [Online presentation]. Cycle de rendez-vous francophones en ligne de l’IIPC. 

Lecroart, E., Dusollier, S., van Gompel, S., & Young, F. (2026, April 20). The legal challenges of web archiving and open collections [Panel discussion]. BelgicaWeb Concluding Colloquium, Brussels, Belgium. 

Mechant, P., Aubry, S., Vlassenroot, E., Carlstedt Tønnessen, J., Kocsis, A., & Kitcher, N. (2026, April 20). Users first: (Re)designing web archives around real needs [Panel discussion]. BelgicaWeb Concluding Colloquium, Brussels, Belgium. 

Vandendyck, C. (2025, April 10). Enhancing accessibility to Belgian born-digital heritage: The BelgicaWeb project [Conference presentation]. IIPC General Assembly and Web Archiving Conference, Oslo, Norway. 

Vandendyck, C. (2025, June 4). Demonstration of BelgicaWeb: Sustaining access to Belgium’s born-digital heritage [Conference presentation]. The Datafied Web – 6th RESAW Conference, Siegen, Germany. 

Vandendyck, C. (2025, November 20). BelgicaWeb: Préserver le patrimoine numérique belge. Recherche, services et outils d’accès aux archives web [Online presentation]. Cycle de rendez-vous francophones en ligne de l’IIPC. 

Vlassenroot, E. (Chair), Mechant, P., Geeraert, F., Vandendyck, C., Cui, C., Cannelli, B., Klindt Myrvoll, A., & Kocsis, A. (2025, April 9). Beyond preservation: Engaging audiences and researchers with web archives – Towards best practices for web archiving [Conference session]. IIPC General Assembly and Web Archiving Conference, Oslo, Norway. 

Vlassenroot, E., & Mechant, P. (2025, June 4). Navigating the datafied web: User requirements and literacy with web archives [Conference presentation]. The Datafied Web – 6th RESAW Conference, Siegen, Germany. 

Vlassenroot, E., Tao, Y., Mechant, P., Vandendyck, C., & Geeraert, F. (2024, June 4–6). Opening up born-digital resources [Workshop]. Digital Humanities Benelux Conference, Leuven, Belgium. 

Vlassenroot, E., Vandendyck, C., & Geeraert, F. (2024, October 15). Opening up archived born-digital resources [Workshop]. Praktijknetwerk Sociale Media Archivering, Leuven, Belgium. 

Opdrachtstudies 

Geeraert, F., & Vandendyck, C. (2025, December). Deliverable 1.3.1: Data collection and description of process. Commissioned technical report. 

Lecroart, E., & Michel, A. (2025, April). Report Task 2.4: Analysis of the legal framework allowing data exchange, text and data mining and the opening up of collections. Commissioned report. 

Lecroart, E., & Michel, A. (2025, November). Synthetic report on free/open-source licenses. Commissioned report. 

Lecroart, E., & Michel, A. (2025, November). Roadmap to IPR implementation: Practical illustrations and recommendations with FAQ. Commissioned report. 

Lecroart, E., & Michel, A. (2025, November). Report on artificial intelligence. Commissioned report. 

Lecroart, E., & Michel, A. (2025, November). Deliverable 4.2: Helpdesk for legal matters. Commissioned report. 

Datasets 

Geeraert, F., & Vandendyck, C. (2025). Seed lists for BelgicaWeb research project related to the archiving of web and social media content [Data set]. Social Sciences and Digital Humanities Archive (SODHA).  

Mechant, P. (2025). Survey on user requirements for web archiving [Data set]. Social Sciences and Digital Humanities Archive (SODHA).  

Wil je meer weten?

Friedel Geeraert (Coördinator) – sevrqry.trrenreg@xoe.or

Christina Vandendyck (Developer) – puevfgvan.inaqraqlpx@xoe.or