Een grensverleggend oeuvre
Anne-Mie Van Kerckhoven bouwt sinds de jaren 1970 aan een omvangrijk en interdisciplinair oeuvre waarin tekenen, schilderen, collage, film, digitale media, installatie en performance samenkomen. In haar werk laat ze de grenzen tussen uiteenlopende domeinen en ideeën bewust vervagen en komen wetenschap, technologie, filosofie, taal, erotiek en mystiek samen in onverwachte verbanden.
Ze is altijd gefascineerd geweest door wetenschappelijk onderzoek en verkent al sinds de jaren 1970 de wereld van de artificiële intelligentie. Ook de representatie van vrouwen en de manier waarop maatschappelijke en culturele structuren onze blik op het vrouwelijke lichaam bepalen, is een terugkerend element in haar werk.
In 2022 kende de Universiteit Antwerpen haar een eredoctoraat toe als erkenning voor haar uitzonderlijke bijdrage als beeldend kunstenaar en haar visionaire benadering, waarin kunst en wetenschap samenvloeien.
Drie reeksen, vier decennia
De 33 tekeningen die KBR ontvangt, behoren tot drie reeksen uit verschillende periodes uit Van Kerckhovens carrière. Samen vormen ze een representatief ensemble dat de evolutie en veelzijdigheid van haar werk zichtbaar maakt.
“Door kennissystemen te onderzoeken en met elkaar in verband te brengen, tracht ik voor mezelf een positieve mentale gemoedstoestand te ontwikkelen. Op die manier kan ik weerstand bieden aan de alomtegenwoordige chaos van alledag. Ik werk met verschillende media, maar blijf in de eerste plaats een tekenaar. Tekenen is een vorm van verstaan, het oncomplex maken van waarnemingen.” – Anne-Mie Van Kerckhoven, 26 november 1998
De tekeningen uit de oudste reeks kwamen tot stand in 1976, twee jaar nadat ze afstudeerde in grafisch ontwerp aan de Koninklijke Academie in Antwerpen (afb. 1-2). Haar gebruik van felle, fluorescerende kleuren getuigen van haar al vroege fascinatie voor reclamebeelden in de openbare ruimte. Later werkte ze meerdere jaren bij een bedrijf gespecialiseerd in lichtreclame, waar veel met neon werd gewerkt.
In datzelfde jaar vroeg wetenschapper Luc Steels, een pionier op het gebied van artificiële intelligentie, computerlinguïstiek en robotica, de 25-jarige Van Kerckhoven om zijn doctoraatsthesis Computer Simulation of Parser beeldend te animeren. De tekeningen verkennen intuïtief de relaties tussen kunst en wetenschap, mens en machine, en tekst en beeld.
Over deze tekeningen schreef de kunstenaar in 2025: “Als overblijfsel van indrukken en gewaarwordingen op een vlak van papier organiseren lijnen zich vanzelf en vullen het vlak als een mandala: een ongeremde, ongeregelde stroom van lijnen die herkenbare vormen en andere dingen voorstellen vullen een blad tot er genoeg opstaat om als een geheel te functioneren.”
De tweede reeks uit 1993 maakte ze in de context van Antwerpen Culturele Hoofdstad van Europa. De schetsen zijn gebaseerd op barokke heiligenbeelden die Van Kerckhoven aantrof in verschillende Antwerpse kerken. De christelijke beelden, waarop heiligen soms treurend en soms in extase worden afgebeeld, sluiten aan bij haar fascinatie voor thema’s als mystiek en lijden (afb. 3-4). De reeks vormt ook een interessante aanvulling op de collectie 17de-eeuwse tekeningen voor religieuze sculptuur die KBR al bewaart.
De derde en meest recente reeks, Sisyphus, gelukkig, dateert uit 2010 en toont hoe Van Kerckhoven tekenen combineert met collage (afb. 5). De werken zijn geïnspireerd op een studie van de Belgische essayist Oskar Van der Hallen. Via zijn boek Het diabolisme in de hedendaagse roman (1962), over de aanwezigheid van het duivelse in de literatuur, legt Van Kerckhoven onder meer verbanden met de ‘duistere’ representatie van modellen in de hedendaagse modejournalistiek (afb. 6).
Hedendaagse kunst als onderdeel van KBR’s collectie
“ KBR wil niet alleen het verleden koesteren, maar ook ruimte maken voor de kunstenaars en auteurs van vandaag. Het oeuvre van Anne-Mie Van Kerckhoven past daar bijzonder mooi in. Haar werk beweegt zich vrij tussen beeld en tekst, kunst en wetenschap, en brengt frisse perspectieven en onverwachte verbanden binnen in onze collectie. We zijn dan ook bijzonder blij en dankbaar dat dit pionierende oeuvre nu deel uitmaakt van de collecties van KBR.” – Sara Lammens, algemeen directeur van KBR
De werken van Anne-Mie Van Kerckhoven worden opgenomen in de collectie van het Prentenkabinet, waar ze beschikbaar zullen zijn voor onderzoek en tentoonstellingen.
De schenking kwam mede tot stand dankzij de inzet van de Brusselse galerij dépendance.