Digitalisering

Sinds een tiental jaar digitaliseert de Koninklijke Bibliotheek van België haar collecties, niet alleen voor preventieve conservering maar ook voor de online verspreiding ervan. Om deze opdracht goed uit te voeren richtte de instelling in 2011 de dienst Digitalisering op die de uitvoering van digitaliseringsprojecten coördineert.

 

Erfgoed digitaliseren

Digitalisering is de stelselmatige reproductie in digitale vorm van documentair en artistiek erfgoed dat wordt bewaard in erfgoedinstellingen. Het doel is om het raadpleegbaar te maken op een computer, en dit op een begrijpelijke en wetenschappelijk betrouwbare manier. Daarvoor is enerzijds een systematische aanpak voor de beeldcaptuur nodig en anderzijds de veralgemeende aanmaak van onderling uitwisselbare en gestructureerde metadata.

Bovendien heeft digitalisering ook tot doel de originele stukken preventief te conserveren. De digitaliseringsstations die de Koninklijke Bibliotheek gebruikt zijn speciaal ontworpen om alle informatie van een bron op te slaan zonder die bron te beschadigen. De beelden en metadata die zo geproduceerd worden, vormen bestanden die duurzaam dienen te worden opgeslagen op een server in het kader van een duurzaam beleid van digitale archivering.

 

3 redenen om te digitaliseren

De informatiemaatschappij heeft geleid tot nieuwe opdrachten voor erfgoedinstellingen in het algemeen en voor bibliotheken in het bijzonder: ze dienen een publiek te bereiken buiten hun muren. Hiervoor is digitalisering van onschatbare waarde.

Waarom erfgoed verspreiden in digitale vorm?

  1. Het werk van onderzoekers vergemakkelijken
  2. De nieuwsgierigheid bevredigen van liefhebbers die graag nieuwe kennis verwerven
  3. Toegankelijk zijn voor een publiek dat niet fysiek ter plaatse kan komen door de geografische afstand of door beperkte mobiliteit

 

Ons digitaliseringsbeleid

Met haar digitaliseringsbeleid wil de Koninklijke Bibliotheek van België tegemoetkomen aan deze drie verwachtingen. Het succes daarvan steunt op twee vereisten:

  • de stelselmatige productie van gestructureerde beschrijvende metadata die wetenschappelijk worden gevalideerd
  • de productie van kwaliteitsvolle beelden die alle vereiste garanties bieden met het oog op belichting, kleur en scherpte

Het digitaliseringsbeleid van de Koninklijke Bibliotheek van België houdt ook rekening met de auteursrechten.

De digitalisering van het erfgoed van een instelling situeert zich binnen het kader van een exponentieel toenemend aantal complementaire websites en digitale portaalsites. Men moet dus de internationale voorschriften in deze domeinen volgen om garanties te bieden voor de onderlinge uitwisselbaarheid van de gedigitaliseerde corpora die worden geproduceerd.

 

Prioriteiten: 5 selectiecriteria

1. De Koninklijke Bibliotheek van België geeft voorrang aan:

  • werken van Belgische auteurs, uitgegeven in België
  • werken in verband met de geschiedenis van de gebieden die samenvallen met het grondgebied van het huidige België

2. Daarbinnen wordt voorrang verleend aan de kwetsbaarste collecties, die niet langer op de klassieke wijze kunnen worden geraadpleegd in de leeszaal omdat ze in een gevorderde staat van verval verkeren of omdat ze te kwetsbaar zijn.

3. Toch wil het digitaliseringsbeleid vooral de diversiteit van het erfgoed van de instelling weerspiegelen. Daarom zijn er niet alleen digitaliseringsprogramma’s voor fondsen met courante drukwerken en kranten maar ook voor oude drukwerken, handschriften, de muziekverzamelingen, de fondsen met tekeningen en prenten, het cartografisch erfgoed en de collecties van munten en penningen. Uiteraard wordt er bijzondere aandacht verleend aan de topstukken van de Bibliotheek.

4. Voor zover mogelijk krijgen rechtenvrije corpora voorrang op de bronnen waarop nog rechten gelden. Dit omdat we zoveel mogelijk gedigitaliseerde fondsen online willen brengen.

5. Tot slot is het niet mogelijk een gedigitaliseerd corpus te verspreiden zonder metadata. Daarom worden alleen de bronnen die al over bruikbare beschrijvende metadata beschikken, opgenomen in de digitaliseringsprogramma’s.

 

Contact

digit@kbr.be